.png)
Η αυτοεκτίμηση αφορά το πώς αξιολογούμε την αξία μας, πόσο ικανοί, αποδεκτοί και αγαπητοί νιώθουμε.
Όταν αυτή η εσωτερική αίσθηση είναι χαμηλή, ο άνθρωπος ζει μέσα σε ένα φίλτρο αυστηρής αυτοκριτικής, φόβου και ντροπής.
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για άγχος και κατάθλιψη, κυρίως όταν υπάρχει ιστορικό στρες ή αρνητικών εμπειριών στην παιδική και εφηβική ηλικία.
Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία υπογραμμίζει ότι η αυτοεκτίμηση σχετίζεται άμεσα με το πώς πιστεύουμε ότι μας βλέπουν οι άλλοι — αν μας αποδέχονται, αν μας εκτιμούν, αν μας θεωρούν άξιους ή όχι.
Τι είναι ανησυχητικό στη Χαμηλή Αυτοεκτίμηση
Η αυτοεκτίμηση γίνεται προβληματική όταν η εσωτερική φωνή είναι μονίμως επικριτική και κάθε λάθος εκλαμβάνεται ως απόδειξη ανεπάρκειας. Το άτομο αρχίζει να ζει με την αίσθηση ότι “κάτι δεν είναι αρκετό”, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει πραγματική απειλή.
Ο φόβος απόρριψης μπορεί να δημιουργήσει ζήλια, υπερ-εγρήγορση, ανάγκη για επιβεβαίωση ή απομάκρυνση. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση επηρεάζει τόσο την επιλογή συντρόφων όσο και τη δυνατότητα για υγιή όρια.
Αποφυγή προκλήσεων, μειωμένη ανάγκη για διεκδίκηση, φόβος αποτυχίας, τελειομανία και εξουθένωση είναι σημάδια ότι η αυτοεκτίμηση δεν λειτουργεί πια προστατευτικά.
Πότε Να Ζητήσω Βοήθεια
Όταν νιώθω ότι οι σχέσεις μου δεν είναι σταθερές
Αν υπάρχει έντονη ανασφάλεια, ανάγκη για διαβεβαίωση ή φόβος ότι οι άλλοι “θα φύγουν”, τότε η χαμηλή αυτοεκτίμηση έχει ενεργοποιήσει τον μηχανισμό απειλής.
Όταν η δουλειά ή οι σπουδές γίνονται πεδίο μάχης
Η ανάγκη να αποδεικνύει κανείς συνεχώς την αξία του οδηγεί σε υπερκόπωση, τελειομανία και άγχος απόδοσης.
Όταν η διάθεση επηρεάζεται συχνά
Η έρευνα δείχνει ότι η χαμηλή αυτοεκτίμηση συσχετίζεται με υψηλότερα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης, ιδιαίτερα σε νεαρές ηλικίες.
Όταν νιώθω ότι έχω “χάσει” τον εαυτό μου
Αν η εικόνα του εαυτού ορίζεται μόνο από προσδοκίες των άλλων, ή από την ανάγκη να “είμαι αρκετός”, τότε χρειάζεται υποστήριξη.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο.
Ο άνθρωπος προσπαθεί υπερβολικά να αποδείξει την αξία του, αλλά η παραμικρή δυσκολία ενεργοποιεί σκέψεις όπως «δεν είμαι αρκετός» ή «κανείς δε με βλέπει πραγματικά».
Αυτό το μοτίβο οδηγεί σε άγχος, υπερένταση, αποφυγή, κοινωνική απόσυρση ή ανάγκη για τελειότητα.
Με τον καιρό επηρεάζονται οι σχέσεις, η εργασία, η υγεία και η διάθεση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των μελετών που έχεις ανεβάσει, η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης και άγχους, ενώ ενισχύεται από εμπειρίες απόρριψης, κριτικής ή στρες στην παιδική και εφηβική ηλικία.
Πότε Να Ζητήσω Βοήθεια
Είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε ψυχοθεραπεία όταν η χαμηλή αυτοεκτίμηση αρχίζει να περιορίζει τη ζωή.
Αυτά αποτελούν σημάδια ότι ο εσωτερικός μηχανισμός αξιολόγησης έχει «μπλοκάρει» και χρειάζεται υποστήριξη για να επαναρρυθμιστεί.
Όταν νιώθω ότι οι σχέσεις μου δεν είναι σταθερές
Αν υπάρχει έντονη ανασφάλεια, ανάγκη για διαβεβαίωση ή φόβος ότι οι άλλοι “θα φύγουν”, τότε η χαμηλή αυτοεκτίμηση έχει ενεργοποιήσει τον μηχανισμό απειλής.
Όταν η δουλειά ή οι σπουδές γίνονται πεδίο μάχης
Η ανάγκη να αποδεικνύει κανείς συνεχώς την αξία του οδηγεί σε υπερκόπωση, τελειομανία και άγχος απόδοσης.
Όταν η διάθεση επηρεάζεται συχνά
Η έρευνα δείχνει ότι η χαμηλή αυτοεκτίμηση συσχετίζεται με υψηλότερα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης, ιδιαίτερα σε νεαρές ηλικίες.
Όταν νιώθω ότι έχω “χάσει” τον εαυτό μου
Αν η εικόνα του εαυτού ορίζεται μόνο από προσδοκίες των άλλων, ή από την ανάγκη να “είμαι αρκετός”, τότε χρειάζεται υποστήριξη.
Τι προβλήματα δημιουργεί η χαμηλή αυτοεκτίμηση
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο. Ο άνθρωπος προσπαθεί υπερβολικά να αποδείξει την αξία του, αλλά η παραμικρή δυσκολία ενεργοποιεί σκέψεις όπως «δεν είμαι αρκετός» ή «κανείς δε με βλέπει πραγματικά».
Αυτό το μοτίβο οδηγεί σε άγχος, υπερένταση, αποφυγή, κοινωνική απόσυρση ή ανάγκη για τελειότητα.
Με τον καιρό επηρεάζονται οι σχέσεις, η εργασία, η υγεία και η διάθεση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των μελετών που έχεις ανεβάσει, η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης και άγχους, ενώ ενισχύεται από εμπειρίες απόρριψης, κριτικής ή στρες στην παιδική και εφηβική ηλικία.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση οδηγεί σε συμπεριφορές που επιδεινώνουν το πρόβλημα, όπως υπερβολική διόρθωση λαθών, συνεχής παρακολούθηση της αξίας, αποφυγή, τελειοθηρία, υπερπροσπάθεια ή αυτοτιμωρητικές τάσεις.
Όλα αυτά συνθέτουν μια πραγματικότητα όπου το άτομο νιώθει ότι παλεύει διαρκώς να κερδίσει μια θέση που ήδη του ανήκει, αλλά δεν το πιστεύει.
Πώς βοηθά η ψυχοθεραπεία στη χαμηλή αυτοεκτίμηση
Η ψυχοθεραπεία προσφέρει έναν ασφαλή χώρο, όπου το άτομο μπορεί να κατανοήσει σε βάθος την προέλευση της χαμηλής αυτοεκτίμησης και να χτίσει σταδιακά μια πιο σταθερή αίσθηση αξίας.
Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία βοηθά να εντοπιστούν οι βαθιές, παγιωμένες πεποιθήσεις για την προσωπική αξία και την εικόνα που πιστεύουμε ότι έχουν οι άλλοι για εμάς. Αυτές οι πεποιθήσεις διαμορφώνονται από παλιές εμπειρίες, συχνά απόρριψης ή κριτικής, και συχνά λειτουργούν ασυνείδητα, καθορίζοντας σκέψεις και συμπεριφορές εκτός της επίγνωσής μας.
Στη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία το άτομο μαθαίνει να αναγνωρίζει πώς οι αυτόματες αρνητικές σκέψεις και οι συμπεριφορές (όπως υπερπροσπάθεια, αποφυγή, υπερβολική ευαισθησία στην κριτική ή ανάγκη για επιβεβαίωση) διατηρούν τη χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Σταδιακά, μέσα από νέες εμπειρίες, πειράματα στην καθημερινότητα και επαναπλαισίωση σκέψεων, χτίζεται μια πιο ρεαλιστική και λιγότερο τιμωρητική εικόνα του εαυτού. Το άτομο αρχίζει να βλέπει τις δυνατότητές του, να επιτρέπει τον εαυτό του να κάνει λάθη, να θέτει όρια και να συνδέεται με αυθεντικότητα στις σχέσεις.
Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία δεν «φτιάχνει» απλώς την αυτοπεποίθηση. Επανεκπαιδεύει τον εσωτερικό μηχανισμό αξίας, ώστε να γίνει πιο σταθερός, πιο δίκαιος και πιο ανθρώπινος. Και αυτό, μακροπρόθεσμα, αλλάζει τον τρόπο που το άτομο σχετίζεται με τον εαυτό του και τον κόσμο.