.png)
Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες - PTSD
Η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες - Post Traumatic Stress Disorder αποτελεί μια από τις βασικότερες διαταραχές τραύματος και συχνά ταλαιπωρεί αθόρυβα πολλούς, καθώς μπορεί να λάβει αρκετές μορφές.
Τι είναι η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες;
PTDS
Η Μετατραυματική Διαταραχή αποτελεί μία διαταραχή που μπορεί να προκύψει όταν ένα άτομο βιώσει ή γίνει μάρτυρας ενός γεγονότος κατά το οποίο πιστεύει ότι απειλείται η ζωή ή η σωματική του ακεραιότητα και ασφάλεια, και αισθανθεί έντονο φόβο, τρόμο ή αβοηθητότητα.
Τα συμπτώματα χαρακτηρίζονται από:
-
Επανεισβολές μνήμης (flashbacks, εφιάλτες, έντονες σωματικές αντιδράσεις σε ερεθίσματα που θυμίζουν το γεγονός)
-
Αποφυγή σκέψεων, ανθρώπων ή καταστάσεων που σχετίζονται με το τραύμα
-
Αρνητικές πεποιθήσεις για τον εαυτό και τον κόσμο («Δεν είμαι ασφαλής», «Φταίω εγώ»)
-
Υπερεπαγρύπνηση, ένταση, ευερεθιστότητα και διαταραχές ύπνου
-
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αποσυνδετικά συμπτώματα
Όταν το τραύμα είναι επαναλαμβανόμενο ή αναπτυξιακό (π.χ. κακοποίηση στην παιδική ηλικία), μπορεί να εμφανιστεί μια πιο σύνθετη εικόνα, με δυσκολίες στη ρύθμιση συναισθήματος, στις σχέσεις και στην αίσθηση ταυτότητας.
Βασικά συμπτώματα μπορεί να είναι:
Το τραύμα αποτυπώνεται όχι μόνο στη μνήμη αλλά και στο σώμα. Μπορεί να εκδηλωθεί με υπερένταση, δυσκολία στον ύπνο, ευερεθιστότητα, αποφυγή, συναισθηματικό μούδιασμα ή έντονες αναδρομές.
Η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD) αποτελεί μία από τις πιθανές συνέπειες της έκθεσης σε τραύμα.
-
Επανεισβολές μνήμης (flashbacks, εφιάλτες, έντονες σωματικές αντιδράσεις σε ερεθίσματα που θυμίζουν το γεγονός)
-
Αποφυγή σκέψεων, ανθρώπων ή καταστάσεων που σχετίζονται με το τραύμα
-
Αρνητικές πεποιθήσεις για τον εαυτό και τον κόσμο («Δεν είμαι ασφαλής», «Φταίω εγώ»)
-
Υπερεπαγρύπνηση, ένταση, ευερεθιστότητα και διαταραχές ύπνου
-
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αποσυνδετικά συμπτώματα
Όταν το τραύμα είναι επαναλαμβανόμενο ή αναπτυξιακό (π.χ. κακοποίηση στην παιδική ηλικία), μπορεί να εμφανιστεί μια πιο σύνθετη εικόνα, με δυσκολίες στη ρύθμιση συναισθήματος, στις σχέσεις και στην αίσθηση ταυτότητας.
Τι συμβαίνει στην θεραπεία τραύματος;
Οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Psychological Association (2024) για την εργασία με ενήλικες που έχουν βιώσει τραύμα αναδεικνύουν κάτι θεμελιώδες: το τραύμα δεν είναι απλώς ένα γεγονός που συνέβη στο παρελθόν· είναι μια εμπειρία που μπορεί να συνεχίζει να ζει μέσα στο σώμα, στο νευρικό σύστημα, στις σχέσεις και στην εικόνα που έχει κάποιος για τον εαυτό του και τον κόσμο.
H ψυχοθεραπεία αποτελεί ένα πλαίσιο ασφάλειας, διαφάνειας και συνεργασίας, όπου ο θεραπευόμενος δεν πιέζεται να μιλήσει πριν νιώσει έτοιμος και διατηρεί ενεργό ρόλο στη ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Η ενδυνάμωση, η επιλογή και ο σεβασμός στα όρια αποτελούν βασικές αρχές.
Οι παρεμβάσεις που προτείνονται βασίζονται σε επιστημονική τεκμηρίωση και μπορεί να περιλαμβάνουν Γνωσιακές-Συμπεριφορικές Προσεγγίσεις εστιασμένες στο τραύμα και το EMDR.
Και οι δύο ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις βοηθούν τα άτομα με τραύμα να μπορέσει να διαχειριστεί τις τραυματικές αναμνήσεις μέσα από βιωματικές ασκήσεις που το βοηθούν να ρυθμίσει λειτουργικά τα συναισθήματα που δυσκολεύουν και συνοδεύουν την τραυματική κατάσταση.
Η επιλογή της παρέμβασης δεν είναι μηχανική· προκύπτει μέσα από εξατομικευμένη αξιολόγηση και συνεχή αναπροσαρμογή, με στόχο όχι μόνο τη μείωση των συμπτωμάτων αλλά και την αποκατάσταση της λειτουργικότητας, της σύνδεσης και της ποιότητας ζωής.
Η Ψυχοθεραπεία του τραύματος είναι μια διαδικασία αποκατάστασης της ασφάλειας – εσωτερικής και εξωτερικής. Είναι μια πορεία επανασύνδεσης με το σώμα, τα συναισθήματα και τους άλλους. Και κυρίως, είναι μια διαδικασία μέσα από την οποία το άτομο μπορεί να μετακινηθεί από την επιβίωση προς μια ζωή με μεγαλύτερη ελευθερία, ανθεκτικότητα και νόημα.
Πώς επηρεάζει το τραύμα τη ζωή μας;
Ένα τραυματικό γεγονός – είτε πρόκειται για κακοποίηση, βία, απώλεια, ατύχημα, σοβαρή ασθένεια, πόλεμο ή χρόνια παραμέληση – μπορεί να διαταράξει την αίσθηση ασφάλειας και ελέγχου. Για κάποιους ανθρώπους τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά. Για άλλους, όμως, επιμένουν: επαναλαμβανόμενες αναμνήσεις, εφιάλτες, αποφυγή, έντονη υπερεπαγρύπνηση, συναισθηματικό μούδιασμα, δυσκολίες στον ύπνο και στις σχέσεις. Σε περιπτώσεις παρατεταμένου ή αναπτυξιακού τραύματος, οι επιπτώσεις μπορεί να αγγίζουν βαθύτερα τη ρύθμιση του συναισθήματος, την αίσθηση ταυτότητας και την ικανότητα για εμπιστοσύνη.
Τα είδη τραύματος:
Διαπροσωπικό τραύμα
Αναπτυξιακό τραύμα
Χρόνιο ή επαναλαμβανόμενο τραύμα
Σύνθετο τραύμα (Complex trauma)
Διαγεννεακό Τραύμα
Αυτό που είναι βασικό να γνωρίζει κάποιος για το τραύμα είναι ότι δεν αφορά μόνο το «τι συνέβη», αλλά κυρίως το πώς το βίωσε το άτομο και τι επίδραση είχε στο νευρικό του σύστημα, στην αίσθηση ασφάλειας και στις σχέσεις του.
Πρώτα απ’ όλα, το τραύμα δεν είναι ένδειξη αδυναμίας. Είναι μια φυσιολογική αντίδραση ενός οργανισμού που βρέθηκε αντιμέτωπος με κάτι που ξεπέρασε τις δυνατότητές του να το επεξεργαστεί εκείνη τη στιγμή. Όταν κάποιος αισθανθεί ότι απειλείται η ζωή ή η σωματική του ακεραιότητα και βιώσει έντονο φόβο ή αβοηθητότητα, το σώμα ενεργοποιεί μηχανισμούς επιβίωσης. Αν η εμπειρία είναι ιδιαίτερα έντονη ή παρατεταμένη, αυτοί οι μηχανισμοί μπορεί να παραμείνουν «σε επιφυλακή» ακόμα και όταν ο κίνδυνος έχει περάσει.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το τραύμα δεν ορίζεται μόνο από το γεγονός, αλλά από τον τρόπο που το άτομο το βίωσε και από το αν ένιωσε αβοήθητο, παγιδευμένο ή απειλούμενο. Δύο άνθρωποι μπορεί να ζήσουν το ίδιο γεγονός και να επηρεαστούν πολύ διαφορετικά.